Deis úrnua á thairiscint do bhreis is 150 bean Gaeltachta tús a chur lena n-aistir fiontraíochta leis an gclár CUMASÚ 

Seoladh clár úrnua do bhanfhiontraithe Gaeltachta inniu (03/05/2024) a thabharfaidh spreagadh agus deis do 150 bean Gaeltachta, thar tréimhse trí bliana, tús a chur lena n-aistir fiontraíochta.

Tá an Clár CUMASÚ tionscnaithe agus maoinithe ag Údarás na Gaeltachta agus á reáchtáil ag Moil Nuálaíochta Ollscoil Teicneolaíochta an Atlantaigh (OTA) agus Ionad Rubicon Ollscoil Teicneolaíochta na Mumhan (OTM) i gcomhair leis an Údarás.

Is é seo an chéad uair a bhfuil clár dá leithid á sholáthar go náisiúnta sna ceantair Ghaeltachta go sonrach agus tá iarratais á lorg faoi láthair ó mhná óna ceantair Ghaeltachta sna 7 gContae Gaeltachta, Dún na nGall, Maigh Eo, Gaillimh, Ciarraí, Corcaigh, Port Láirge agus An Mhí.

Sheol Dara Calleary, TD, An tAire Stáit do Chur Chun Cinn na Trádála, Cúrsaí Digiteacha agus Rialú Cuideachtaí, an clár go hoifigiúil sa Spidéal i gConamara inniu i gcomhair le Tomás Ó Síocháin, Príomhfheidhmeannach Údarás na Gaeltachta, an Dr. Orla Flynn, Uachtarán OTA agus an tOllamh Maggie Cusack, Uachtarán OTM. Ag ócáid a bhí plódaithe le banfhiontraithe, lucht gnó, lucht oideachais agus eagraíochtaí forbartha fiontraíochta agus tuaithe tugadh léargas ar an bhféin fhorbairt agus foghlaim a bheidh ar fáil do rannpháirtithe an chúrsa. Lena chois sin dfhreastal na sluaite ar an ócáid go fíorúil áit a raibh sruthú beo déanta trí ghréasán moil digiteacha gteic. Tionóladh ócáidí seolta agus cláraithe in ionaid gteic i mBéal Átha an Ghaorthaigh, Co. Chorcaí, i mBéal an Mhuirthead, Maigh Eo, i nGaoth Dobhair, Carraig Airt agus An Tearmann i nDún na nGall agus ar Inis Meáin i gCo. na Gaillimhe.Beidh an gréasán gteic, greasán de mhoil nualaíochta agus digiteacha atá forbartha ag Údarás na Gaeltachta sna ceantair Ghaeltachta lárnach i seachadadh an chláir Cumasú áit a mbeidh deis ag na rannpháirtithe an cúrsa a chomhlíonadh in ionad gteic ina gceantar féin. Tá sár taithí ag Moil Nualaíochta OTA agus Ionad Rubicon (OTM) i seachadadh cláir fiontraíochta, go háirithe i bhfiontraíocht ban. Is é seo an chéad uair acu comhoibriú le chéile ar a leithéid de thionscnamh.

Ag seoladh an chláir dúirt Dara Calleary, TD, An tAire Stáit do Chur Chun Cinn na Trádála, Cúrsaí Digiteacha agus Rialú Cuideachtaí, “Tugann an Clár seo deis do mhná i gceantair tuaithe Gaeltachta deis a dtuairim gnó a fhorbairt go córasach agus tacaíochtaí a fháil ón OTA, OTM, Údarás na Gaeltachta agus óna gteic chun a gcuid pleananna a thabhairt chun críche.”

Dúirt Tomás Ó Síocháin, Príomhfheidhmeannach Údarás na Gaeltachta, “ Tá sé ríthábhachtach do Údarás na Gaeltachta deiseanna a chruthú do ghrúpaí tearc-ionadaithe san fhiontraíocht agus tá sé tábhachtach cinntiú go mbainfimid leas as an tallann nach mbaintear leas as i measc cuid mhór den daonra. Tá an clár Cumasú mar chéad chéim do bhanfhiontraithe agus tá an tÚdarás ag obair ar na céad céimeanna eile do na fiontraithe sin agus iad ag iarraidh smaointe úra a thabhairt chun beatha. Agus é sin á dhéanamh, is minic a réiteoidh sé seo fadhbanna ina bpobal, cruthóidh sé fostaíocht áitiúil, inbhuanaithe agus freisin le himeacht ama forbróidh sé cohórt a chruthóidh gnó le bheidh in ann tapú ar cuid den mhargadh domhanda.

Dúirt Orla Flynn, Uachtarán OTA,  “Tá lúcháir orm go bhfuil OTA ag dul i gcomhpháirtíocht le hÚdarás na Gaeltachta arís chun tacú le banfhiontraithe sna ceantair Ghaeltachta, ag tógáil ar ár gclár píolótach rathúil anuraidh. Is cúis áthais ar leith dom go bhfuil an Ionad Rubicon in OTM rannpháirteach sa chomhpháirtíocht i mbliana freisin agus nach strainséirí ar bith iad féin chun bheith ag tacú le banfhiontraithe. Le chéile beimid ag tacú le gach réigiún Gaeltachta in Éirinn, ar fud Dhún na nGall, na Gaillimhe, Mhaigh Eo, Chiarraí, Chorcaí, Phort Láirge agus na Mí. Ní neart go cur le chéile!”

Ag an ócáid seolta, thug Clíona Standún, an tríú glúin dá chlann, faoin chaoi ar ghlac sí cúram ar a ngnó teaghlaigh in aois 26 agus atá á rith aici lena deirfiúr go ráthúil le ceithre bliana déag anuas. Fostaíonn Standún 25 duine anois agus tá sé aitheanta mar bhranda náisiúnta.

Dinis Tríona Nic Giolla Rí don slua gur bhunaigh sí a gnó Aró lena páirtnéir Alan Rowe in 1996. Oibríonn an comhlacht ar straitéisí dhigiteacha agus suíomhanna idirlín le tithe ósta ar bhonn náisiúnta agus idirnáisiúnta. Labhair sí faoin tacaíocht a fuair sí ó Údarás na Gaeltachta agus mar atá an gnó fásta agus forbartha acu agus os cionn 35 duine fostaithe acu i gContae na Gaillimhe.

Ag léiriú tairbhe phraiticiúil an chláir Cumasú, roinn cúigear bunaitheoir gnó ó chlár phíolótach na bliana seo caite cuntas ar an eispéireas a fuair siad – Margaret Leahy, Fable Tours, Siobhán Leahy ó White Rose Creations, Elaine Dunne ó Gifts le Grá, Letitita Hill (Ealaíontóir agus Déantóir Seodra) agus Emily Lavelle (Bia Éireannach agus Eispéireas Chultúrtha). Chur na fiontraithe ban seo a gcuid smaointe gnó i láthair go paiteanta do gach a raibh i láthair.

Deir Maria Staunton, EMPOWER in OTA, “Anuraidh ritheamar an Clár EMPOWER Cumasú agus bhí 13 mná páirteach sa Chlár Cumasú TÚS. De bharr go raibh an-rath ar an gclár sin tugadh an clár EMPOWER Cumasú chuig ceantair níos leithne sna Gaeltachtaí ar fud na hÉireann. Táimid ag súil le breis agus 150 bean a mhealladh chuig an gClár EMPOWER Cumasú thar na 3 bliana amach romhainn. Táimid ag tnúth le dul i gcomhpháirtíocht freisin le Lárionad Rubicon in OTM i gCorcaigh agus breathnú ar níos mó gnólachtaí mná ag forbairt agus ag fás inár réigiúin tuaithe. Tá sé iontach an tacaíocht a fheiceáil atá curtha ar fáil ag gnólachtaí mná atá lonnaithe sna ceantair Ghaeltachta cheana fhéin. Tá tábhacht ar leith ag baint le eiseamláir mar chuid den chúrsa seo agus tá seo forbartha go maith le seacht mbliana anuas tríd an clár EMPOWER’.

Iarrtar ar mhná Gaeltachta nó iad siúd atá lonnaithe sa Ghaeltacht agus gur mian leo gnó a bhunú nó a fhorbairt dul chuig www.empowerprogramme.ie chun iarratas a dhéanamh ar an gclár. Tá spásanna teoranta agus níor mhór clárú  go luath chun áit a chinntiú. Is féidir tuilleadh eolais a fháil ach teagmháil a dhéanamh le ATU iHub Mayo ag empower.galwaymayo@atu.ie nó féach ar suíomh www.empowerprogramme.ie

Tá Údarás na Gaeltachta agus EMPOWER chun clár Cumasú níos leithne a sheoladh tar éis an clár píolótach rathúil in 2023, ag díriú ar bhanfhiontraithe.

Tá clár nua do bhanfhiontraithe i gceantair Ghaeltachta Mhaigh Eo, na Gaillimhe, Dhún na nGall, Chiarraí, Chorcaí, na Mí agus Phort Láirge á sheoladh ag Údarás na Gaeltachta, i gcomhpháirtíocht leis an Clár Empower, tionscnamh saor in aisce atá á reáchtáil ag Ollscoil Theicneolaíochta an Atlantaigh   (OTA) agus Moil Nuálaíochta agus Ionad Rubicon in Ollscoil Teicneolaíochta na Mumhan (OTM) Tá sé mar aidhm ag an gclár fiontraíochta seo deiseanna d’fhiontraithe ban a chur chun cinn agus féidearthachtaí forbartha gnó a thapú. Tá an-taithí ag Mol Nuálaíochta an OTA agus ag an Ionad Rubicon, OTM i gCorcaigh cláir fiontraíochta go háirithe cláir fhiontraíochta do mhná a chur chun cinn. Seo an chéad uair atá siad ag obair i gcomhpháirtíocht lena chéile ina leithéid de thionscnamh.

Chláraigh 13 banfhiontraí anuraidh le páirt a ghlacadh i gclár píolótach Cumasú TÚS ar bhonn páirtaimseartha thar 12 sheachtain faoi threoir shaineolaithe gnóthlachtaí nuathionscanta. Thug sé seo deis do rannpháirtithe am a chaitheamh le cúramaí baile agus ag an am chéanna a ngnó nua a phleanáil agus a fhorbairt.

Beidh dhá ghné ag baint leis an gClár nua seo i mbliana – CUMASÚ TÚS agus CUMASÚ FÁS.

Tá an clár CÚMASÚ TÚS dírithe ar mhná go bhfuil smaoineamh gnó acu atá ag pointe luath agus ar mian leo sin a fhorbairt agus a fhás. Reáchtálfar an clár seo thar 12 seachtain ar-líne don chuid is mó le roinnt ócáidí i bpearsa. Tá an deis ann smaoineamh a thástáil le feiceáil an nglacfaidh an custaiméir leo.

Tá an clár CUMASÚ FÁS dírithe ar mhná atá i mbun gnó le 18 mí nó níos mó agus a bhfuil cónaí orthu i gceantair Ghaeltachta agus atá ag iarraidh fás agus méadú de réir scála. Tá an clár seo bunaithe ar fhoghlaim piaraí le piaraí le comhbhunaitheoirí ban agus beidh sé ar siúl lá amháin in aghaidh na míosa.

Deir Orla Flynn, Uachtarán an OTA: “Tá lúcháir orm go bhfuil OTA i gcomhpháirtíocht arís le hÚdarás na Gaeltachta chun tacú le fiontraíocht mná sna ceantair Ghaeltachta, ag tógáil ar ár gclár píolótach rathúil anuraidh. Is cúis áthais ar leith dom go bhfuil an Rubicon san OTM rannpháirteach sa chomhpháirtíocht i mbliana freisin agus nach strainséirí ar bith iad féin chun bheith ag tacú le fiontraíocht ban. Le chéile beimid ag tacú le gach réigiún Gaeltachta in Éirinn, ar fud Dhún na nGall, na Gaillimhe, Mhaigh Eo, Chiarraí, Chorcaí, Phort Láirge agus na Mí. Ní neart go cur le Chéile!”

Dúirt Tomás Ó Síocháin, Príomhfheidhmeannach Údarás na Gaeltachta agus é chomh sásta céanna, tá sé ríthábhachtach don tÚdarás deiseanna a chruthú do ghrúpaí tearc-ionadaithe san fhiontraíocht agus tá sé tábhachtach cinntiú go mbainfimid leas as an tallann nach mbaintear leas as i measc cuid mhór den daonra. Tá an clár Cumasú mar chéad chéim do bhanfhiontraithe agus tá an tÚdarás ag obair ar na chéad chéimeanna eile do na fiontraithe sin agus iad ag iarraidh smaointe úra a thabhairt chun beatha. Agus é sin á dhéanamh, is minic a réiteoidh sé seo fadhbanna ina bpobal, cruthóidh sé fostaíocht áitiúil, inbhuanaithe agus freisin le himeacht ama forbróidh sé cohórt a chruthóidh gnó le bheidh in ann tapú ar cuid den mhargadh domhanda.

Deir Maria Staunton, Comhordaitheoir EMPOWER ag OTA ‘anuraidh ritheamar an Clár EMPOWER Cumasú agus bhí 13 mná páirteach sa Chlár Cumasú TÚS. De bharr go raibh an- rath ar an gclár sin tugadh an clár EMPOWER Cumasú chuig ceantair níos leithne sna Gaeltachtaí ar fud na hÉireann. Táimid ag súil le breis agus 110 mná a mhealladh chuig an gClár EMPOWER Cumasú thar na 3 bliana amach romhainn. Táimid ag tnúth le dul i gcomhpháirtíocht freisin le Lárionad Rubicon ag OTM i gCorcaigh agus breathnú ar níos mó gnólachtaí mná ag forbairt agus ag fás inár réigiúin tuaithe’.

Le haghaidh tuilleadh eolais déan teagmháil le ATU iHub Mayo ar empower.galwaymayo@atu.ie

Údarás na Gaeltachta jointly with EMPOWER launching

a new pilot program ENABLED aimed at women entrepreneurs

Údarás na Gaeltachta is providing a new program for women entrepreneurs in the Gaeltacht, jointly with the EMPOWER program, a free support program of the innovation hubs of the Atlantic University of Technology. The new program is aimed at assisting women who are engaged in entrepreneurship and will be specifically aimed at women entrepreneurs in the Gaeltacht areas of Galway and Mayo.

EMPOWER offers two separate programs, START aimed at people who have a business idea they want to explore and FÁS (GROWTH) for entrepreneurs who are already in business and are looking to grow their business and to develop.

EMPOWER has been on the scene since 2017, when it was founded due to the strong demand from newly founded companies led by women in the west. Since then the program has been very popular. 450 applications were received for the final round (320 for the TÚS program, and 130 for the FÁS program, which is suitable for women who already have a business and want to grow or develop that business). 65 women took part in EMPOWER II and as a result, 65 people were employed, the participants managed to attract €10m in funding and 148 new products were launched.

Maria Staunton, EMPOWER 2 Co-ordinator said “The Empower program is very successful and is making a significant contribution to the development of this region. We are now looking forward to implementing CUMASÚ in the Gaeltacht areas of Mayo and Galway. This is a pilot scheme and we hope to see excellent results emerge from it.”

CUMASÚ – TÚS tests ideas for new businesses, to see if they would be accepted in the market. It is aimed at women who have a new business idea and have been in business for less than a year. This free program is offered by experts in early stage businesses, on a part-time basis for 12 weeks. This enables the women who are participating, to pay attention to any family needs and to develop and plan their business at the same time.

“In the past years, a wide range of businesses have been involved in the program and it was wonderful to see these women becoming more confident and achieving their own professional goals. I am very much looking forward to developing the relationship with Údarás na Gaeltachta.”

Seán Ó Coisdealbha, manager of the western region for Údarás na Gaeltachta, said, “EMPOWERMENT for the Gaeltacht is a great opportunity to take advantage of the good practice created by the Atlantic University of Technology to develop women entrepreneurs. We will be taking full advantage of the technology in Gteic to have that expertise on the doorstep, for female participants, throughout the Western Gaeltacht.”

There are a limited number of spaces on the course and applications must be made before 16 December at 5pm.